PRIVACY & VERTROUWELIJKHEID
WAT IS PSYCHOTHERAPIE?
Psychotherapie is een door onze minister/overheid erkende specialistische vorm van geestelijke gezondheidszorg/hulpverlening die zich de vorige eeuw heeft ontwikkeld en gevestigd. Er bestaan verschillende vormen van psychotherapie die gebaseerd zijn op verschillende theoretische achtergronden en benaderingen.
Al deze vormen van psychotherapie hebben gemeenschappelijk dat zij uitgaan van volstrekte vertrouwelijkheid van het besprokene tussen psychotherapeut en patiënt. Het tuchtrechtelijk beschermde beroepsgeheim is het noodzakelijke instrument dat de psychotherapeut ten dienste staat om deze grondvoorwaarde te garanderen. Niets van hetgeen tussen psychotherapeut en patiënt wordt besproken mag de spreekkamer verlaten tenzij onder nadrukkelijke toestemming van de patiënt.
WAT BETEKENT HET NIEUWE ZORGSTELSEL VOOR PSYCHOTHERAPIE?
In de afgelopen jaren zijn overheid en zorgverzekeraars samen met ICT-bedrijven druk doende om de (Geestelijke) Gezondheidszorg verregaand te digitaliseren en automatiseren. Door deze ontwikkeling binnen het nieuwe Zorgverzekeringstelsel komt zowel de (psycho-)privacy van patiënten/cliënten als ons beroepsgeheim ernstig in gevaar. Ook de professionele integriteit en de autonomie van psychotherapeuten worden binnen het nieuwe stelsel gemarginaliseerd
Het zijn niet langer de deskundigen, de psychotherapeuten, die samen met de patiënt bepalen wat de beste behandeling is, deze rol wordt steeds meer over genomen door overheid en zorgverzekeraars.
Geleidelijk worden steeds meer standaardbehandelingen ingevoerd; zo goedkoop mogelijke protocollaire behandelingen die gekoppeld zijn aan een soort 'diagnose' (gebaseerd op een standaard-classificatie binnen een statistisch systeem). Deze koppeling heet Diagnose Behandeling Combinatie.
De verregaande digitalisering, opslag, uitwisseling en verspreiding van vertrouwelijke behandelings-/therapiegegevens, vormt een ernstige inbreuk op het fundamentele recht op privacy van patiënten/cliënten. Deze inbreuk wordt door de overheid gelegitimeerd, omdat de uitwisseling van vertrouwelijke therapiegegevens noodzakelijk wordt geacht binnen het nieuwe Zorgverzekeringstelsel.
De overheid en zorgverzekeraars rechtvaardigen deze inbreuk op de vertrouwelijkheid ondermeer door te stellen dat daarmee transparantie ten behoeve van de burger wordt gerealiseerd. Vooralsnog dient de geclaimde transparantie slechts de introductie van vergaande controlepraktijken door overheid en zorgverzekeraars, zonder dat serieus is onderzocht op welke wijze verantwoording en controle kunnen worden gerealiseerd met respect voor privacy en beroepsgeheim.
WAT BETEKENEN DEZE ONTWIKKELINGEN VOOR U PERSOONLIJK?
Recent werd door onze volksvertegenwoordigers in zowel Eerste als Tweede Kamer het gebruik van het SOFInummer (nu Burger Service Nummer) in de Zorg goedgekeurd. Met dit strikt unieke nummer dat gekoppeld is aan U als persoon kunnen met één druk op de knop de BSN gekoppelde gegevens beschikbaar komen voor tal van instanties.
Het Burger Service Nummer is een “technische faciliteit” in het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD), het landelijke systeem voor koppeling, opslag en uitwisseling van patiëntgegevens. Door deze ontwikkelingen worden ook patiëntgegevens die betrekking hebben op psychische klachten zeer makkelijk oproepbaar.Dit kan vergaande maatschappelijke, economische en persoonlijke gevolgen voor u hebben.
Met ingang van 1 januari 2008 is de ambulante GGZ ( psychotherapie en psychiatrie) overgeheveld van de AWBZ naar de basisverzekering en kan alleen nog via DBC's worden gedeclareerd. In de GGZ leidt het vermelden van DBC’s op declaraties, waarvan de afhandeling/verwerking niet valt onder het medisch beroepsgeheim, tot een onaanvaardbare inbreuk op de vertrouwelijkheid in de therapeutische relatie tussen patiënt en psychotherapeut.
WAT KUNNEN WIJ TEGEN DEZE ONTWIKKELINGEN DOEN?
INITIATIEVEN EN RESULTATEN
Sinds vijf jaar bespreekt een groep verontruste psychiaters, klinisch psychologen, psychotherapeuten, juristen en geïnteresseerde leken deze ontwikkelingen. Uit dit overleg is het discussieplatform www.devrijepsych.nl voortgekomen. Binnen de RVVP Gelderland (Regionale Vereniging van Vrijgevestigde Psychotherapeuten) zijn in diezelfde periode procedures gestart om op te komen voor het behoud van vertrouwelijkheid bij psychotherapie. Deze procedures waren vooral gericht tegen het Addendum Zorgverzekeraars (privacy gedragscode) dat ondermeer zonder toestemming van patiënten inzage en uitwisseling van therapiegegevens mogelijk wil maken. Omdat het Addendum Zorgverzekeraars vóór februari 2008 hernieuwd goedgekeurd moest worden door het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) heeft de RVVP Gelderland een aantal, juridisch beargumenteerde aanpassingen van de gedragscode voorgelegd aan Zorgverzekeraars Nederland, met afschrift aan het CBP.
Omdat ZN niet tijdig een aangepaste privacy gedragscode ter goedkeuring heeft voorgelegd bestaat er nu geen geldige gedragscode op basis waarvan verregaande controles van patiëntgegevens kunnen plaatsvinden. (zie mededeling CBP)
Gaandeweg ontstond op landelijk niveau contact en overleg tussen collegae, die nadrukkelijk wilden opkomen voor beroepsethische normen en waarden en besloten om NIET mee te werken aan de door Overheid en Verzekeraars door middel van ICT afgedwongen informatieverstrekking. In de zomer van 2007 werd besloten om een overkoepelende stichting op te richten teneinde gezamenlijk in rechte te kunnen opkomen voor privacy en de integriteit van ons beroep.
